BÖBREK NAKLİ

Naklin Yapılamadığı Hastalar:

1.Çok ileri yaşta hastalar: Aslında böbrek nakli için net bir yaş sınırı yoktur. Ancak kadavra sayısının çok sınırlı olduğu günümüzde organ nakli merkezleri benzer doku uygunluk düzeyine sahip iki alıcı adayından birisi çok ileri yaşta ise daha genç adayı tercih edebilirler.
2.Bazı özel böbrek hastalıkları: Bazı böbrek hastalıklarında böbrek naklinden sonra hastalık yeni takılan böbrekte de süratle tekrarlayarak böbrek kaybına neden olur. Bu durumda nakilden kaçınmak gerekir.
3.Uzun süreli iltihabı hastalıklar: Bu durumlarda böbrek nakli yapılması, nakilden sonra kullanılan ve bağışıklığı zayıflatan ilaçlar nedeniyle bu iltihabı hastalığın yayılması ve alıcının yaşamının tehlikeye sokulması sonucunu doğurabilir. Bu hastalıklardan en iyi bilineni tüberküloz (verem) hastalığıdır.
4.Ciddi ruh hastalığı varlığı: Bu durumda nakil yapılamaz.
5.Uyumsuz hasta: Genel anlamda önerilen tedavileri uygulamayan, kontrollerini aksatan hastalara nakilden kaçınılır. Zira nakilden sonra ilaçların düzenli kullanımı takılan böbreğin çalışması açısından son derece önemlidir.
6.Ciddi kalp ve akciğer hastalığı: Bu hastalar hem nakil ameliyatını rahatlıkla kaldıramayacakları için, hem de ameliyat sonrası dönemde hayatlarını tehdit edebilecek önemli kalp ve akciğer sorunu çıkma riski çok yüksek olduğu için nakil için çok iyi aday değillerdir.
7.Şeker hastalığı: Aslında şeker hastalığı genel olarak organ nakline engel bir durum değildir. Ancak bu hastalarda ameliyattan önce kalp hastalığının olmadığı gösterilmelidir. Eğer uzun süreli şeker hastalığına bağlı olarak değişik organlarda önemli sorunlar çıkmış ise (körlük, bacakların kaybedilmesi, ciddi kalp hastalığı gibi), bu durumda da organ nakli kararı verilirken merkezler temkinli davranabilirler.
8.Hepatit B ve C mikrobu taşıyıcılığı ya da bunlara bağlı karaciğer hastalığı: Bu hastalarda böbrek nakli yapılıp yapılmayacağı konusundaki karar için merkezlerin politikaları farklı olabilir. Genel uygulama ise eğer bu mikroplara bağlı önemli karaciğer sorunu varsa nakilden önce bunun tedavi edilmesidir. Yine de nihai kararı böbrek naklini gerçekleştiren merkezin vereceği unutulmamalıdır.

BEKLEME LİSTESİ NEDİR?

Bir canlı vericiden nakil yapılacak ise canlı verici ve alıcı olan hasta detaylı bir laboratuar değerlendirmeye tabi tutularak organ nakline engel bir durumun olmadığı net bir biçimde gösterilir. Organ nakli ile uğraşan pek çok merkezde kadavradan sağlanacak böbrekleri böbrek yetmezlikli hastalara ulaştıracak bir sistem kuruludur. Bu sistem içerisinde kadavra böbrek bekleyen ve halen bir diyaliz programını sürdüren hastaların kayıtları tutulur. Bu kayıt sistemi bekleme listesi olarak değerlendirilir. Bu kayıt sisteminde hastaların kişisel bilgileri, hastalık özellikleri, kan ve doku grupları, panel reaktif antikor düzeyleri, adres ve telefonları bulunur.

Kadavradan böbrek sağlandığında merkezlerde kadavranın kan grubu ile uyumlu bulunan hastaların doku grupları ile kadavranın doku grupları karşılaştırılır. Doku grupları uygun bulunan hastalar merkeze çağrılırlar. Bu adaylara crossmatch testi uygulanır. En uygun adaylar seçilerek böbrekler bu adaylara takılır. Genel olarak her ülkede farklı olmak üzere organ paylaşım kuralları söz konusudur. Bu kurallar kadavradan sağlanan böbrekler ve diğer organların nasıl paylaşılacağını belirler.

NAKİLDEN SONRA NELERE DİKKAT EDİLİR:

1.Kontroller hiç aksatılmaksızın sürdürülmelidir.
2.İlaçlar önerildiği biçimde kullanılmalıdır.
3.Bulaşıcı hastalığı olan kişiler ile yakın temastan kaçınılmalıdır.
4.Ameliyat sonrası ilk iki ayda insanların toplu halde yaşadığı yerlerde bulunulmaktan kaçınılmalıdır.
5.Ameliyatı takip eden ilk 1-2 ayda evde diğer kişiler ile birlikte iken maske takılmalıdır.
6.Az pişmiş et ve deniz ürünlerinden kaçınılmalıdır.
7.Doktor izin vermeden diş tedavilerinden kaçınılmalıdır.
8.Eller sık yıkanmalıdır.
9.Ağız bakımına dikkat edilmelidir.

BÖBREK NAKLİNİN RİSKLERİ NELERDİR?

Böbrek nakli böbrek yetmezlikli hastanın normal yaşam dönmesi için çok önemli bir fırsattır. Ancak sorunsuz bir yöntem değildir. Her şeyden önce nakil ameliyatı genel anestezi altında yapılan ciddi bir ameliyattır ve genel anestezi almanın doğal risklerini taşır.

Böbrek nakli şu olumsuz etkileri de birlikte taşıyabilir:

Böbreğin reddedilmesi: Bugünkü böbrek nakli uygulamalarında özellikle böbreğin reddedilmesini önlemeye dönük ilaç alternatiflerinin artması ile birlikte böbreğin reddi ihtimali azaltılmış olmakla birlikte ortadan kalkmış değildir. Doku uyumu çok iyi görünen böbrek nakli uygulamalarında bile böbreğin red sorunu yaşanabilir. Bu ihtimal doku uygunsuzluğu arttıkça artar.

İltihap eğiliminin artması: Böbrek nakli sonrasında uygulanan immünsupresif ilaçlar hastaların bağışıklık sistemini zayıflatarak mikrobik hastalıklara (infeksiyon hastalıkları) yakalanma ihtimalini artırır. Özellikle nakil sonrası erken dönemde hastanın tedavi programına eklenen koruyucu ilaçlar ile infeksiyon hastalıkları önlenmeye çalışılır. Gelişen infeksiyon hastalıklarının çoğu tedaviler ile iyileşir. Ancak bazı hastalıklar çok ciddi biçimde hayati tehdit yaratabilir ve nadiren hastanın kaybedilmesine neden olabilirler.

İlaçlara ait yan etkilerin ortaya çıkması: Böbrek naklinden sonra kullanılan ilaçlar böbreğin reddini önlemeye dönük ciddi yan etkilere sahip önemli ilaçlar olup, artmış enfeksiyon hastalıkları eğiliminin yanı sıra, çeşitli organlara ait önemli yan etkiler çıkmasına neden olabilir. Hastayı izleyen hekimler bu olası yan etkiler açısından hastayı izleyip, gerekli önlemleri alırlar.

-Kalp hastalıkları, tansiyon yüksekliği ve şeker hastalığı gelişiminin artması
-Kan yağlarının yükselmesi
-Mide barsak hastalıkları ve karaciğer sorunlarının gelişmesi

sa kemikler sağlıklı ve güçlü olur. Böbrek bu iki mineralin dengede bulunmasına katkıda bulunur. Böbrek yetmezliği hallerinde bu denge bozulur ve kemik hastalığı gelişir.